.
History इतिहास

सहारा वाळवंटातील सुसर


माझी खात्री आहे की वरील मथळा वाचून तुम्ही नक्की बुचकळ्यात पडले असणार. माझी तब्येत बरी आहे ना? अशी शंका सुद्धा कदाचित काही जणांना आली असेल. पण सहारा वाळवंटात सापडलेल्या सुसरीची बातमी 100% खरी आहे. ही सुसर फक्त अनेक कोटी वर्षांपूर्वीची आहे व ती आता जीवाश्म स्वरूपातच अस्तित्वात आहे.

युनिव्हर्सिटी ऑफ शिकागो येथील पुरातन जीवाश्मांचे दोन अभ्यासक, पॉल सेरेनो आणि लान्स लार्सन यांना नायजर देशातल्या Gadoufaoua या भागात हे जीवाश्म आढळून आले आहेत. पृथ्वीच्या इतिहासातल्या क्रेटेशस (Cretaceous ) या युगातले असून साडेसहा ते साडेचौदा कोटी वर्षांपूर्वीचे आहेत. या कालात पृथ्वीवरील खंडे एकमेकाच्या जास्त जवळ होती. हवा उबदार होती. व पावसाचे प्रमाणही जास्त होते. या कारणानी आफ्रिका खंडामधे हिरव्यागार परिसरातून वहाणार्‍या विशाल नद्या होत्या. आता सहारा वाळवंट आहे तो भाग दलदलीच्या स्वरूपात होता. त्यामुळेच महाकाय सुसरीसारखे प्राणी तिथे वास्तव्य करून होते.

पॉल सेरेनो आणि लान्स लार्सन यांना सुसरीच्या सहा प्रजाती या ठिकाणी सापडल्या असून त्यांच्या जबड्यांच्या आकारावरून या सुसरींना डुक्करसुसर, उंदीरसुसर, कुत्रासुसर, बदकसुसर, धिरडेसुसर व सर्वात मोठी असलेली सुपरसुसर (BoarCroc, RatCroc, DogCroc, DuckCroc, PancakeCroc and supercroc) अशी नावे या संशोधकांनी दिली आहेत. या संशोधकांना या ठिकाणी सापडलेल्या जीवाश्मांत सुसरींची अंडी, कवट्या, हाडे, पाठीचे कणे, जबडे याची जीवाश्मे सापडली आहेत. या संशोधकांनी या जीवाश्मांचा एक्सरे, सी.टी स्कॅन सारख्या साधनांनी अभ्यास करून आपले संशोधन केले आहे.


सुसरीच्या या सहा प्रजातींचे खाद्य निरनिराळे होते. त्यांची जीवनपद्धती अलग होती. असे दिसते की या सहा प्रजातींनी सर्व पर्यावरण आपापसात वाटून घेतले होते. या सुसरींपैकी सर्वात विशाल होती सुपरक्रॉक.. ही सुसर चाळीस फूट लांब होती व तिचे वजन 8000 किलोच्या आसपास होते. या सुसरीचा जबडाच सहा फूट लांब होता व त्यात शंभर तरी शक्तीमान दात होते. ही सुसर मासे तर खात होतीच पण लहान डायनॉसॉरसनाही खात असावी.

डुक्करसुसर व धिरडेसुसरी 20 फुटापर्यंत लांब होत्या तर सर्वात लहान सुसरीच्या जबड्याची लांबी फक्त तीन इंच होती. यातल्या काही प्रजाती दोन पायावर ताठ उभ्या राहू शकत होत्या व आपल्या ताकदवान कवटीने भक्षाला जोरदार धडक देऊ शकत होत्या. या प्रजाती आधुनिक सुसरीसारख्या दिसत नसल्या तरी काहींचा जबडा उत्तर भारतात आढळणार्‍या घडियल या सुसरीसारखा आहे.

सध्या आपण पृथ्वीच्या पर्यावरणात, भू ताप वृद्धीमुळे जो किरकोळ बदल होत आहे त्यामुळे घाबरून गेलो आहोत. पण पृथ्वीचा इतिहास बघितला तर याहून अत्यंत भयंकर बदल पृथ्वीच्या पाठीवर अनेक वेळा घडले आहेत. या प्रत्येक बदलाच्या वेळी जीवसृष्टी नामशेष झाली असली तरी सुसरीसारखे काही प्राणी या सर्व बदलांच्यातून तावून सुलाखून बाहेर पडले आहेत व म्हणूनच अजून आपले अस्तित्व अजून टिकवून आहेत.

23 नोव्हेंबर 2009

Advertisements

About chandrashekhara

I am a retired electronics engineer. I am interested in writing, reading books. Other hobbies include Paper models, wooden fret work and social networking.

चर्चा

One thought on “सहारा वाळवंटातील सुसर

  1. > या प्रत्येक बदलाच्या वेळी जीवसृष्टी नामशेष झाली असली …
    >

    ‘नामशेष झाली’ असा शब्दप्रयोग चांगलाच रूढ झाला असला तरी चूक वाटतो. एखादे गोष्ट नष्ट होते तेव्हा ती नामशेष ‘राहते’. बरेचदा नष्ट झालेली गोष्ट नामशेषही रहात नाही, तेव्हा तर ‘नामशेष झाली’ या प्रयोगाच्या ‘नष्ट झाली’ अर्थानी होणार्‍या वापरातला गोंधळ तीव्रपणे ज़ाणवतो. श्री पु भागवतांच्या एका लेखात मी ‘आता स्मृतिशेष राहिलेल्या’ हा प्रयोग वाचला, आणि ‘नामशेष झालेल्या’ या प्रयोगाची सवय असलेल्या मला धक्काच बसला. हा चुकीचा प्रयोग कधीपासून वापरात आला आणि किती वापरानंतर रूढ झाला याची कल्पना नाही. पण गेल्या आठवड्यात मी भातखंडे यांच्या एका (संगीतविषयक) लेखात ‘नामशेष राहिला’ हा प्रयोग वाचला. तेव्हा मूळात हा ‘नामशेष’ शब्द ‘राहणे’ या क्रियेबरोबरच वापरल्या ज़ात असावा असे वाटते. नंतर त्याचे ‘होणे’ या क्रियापदाबरोबर वापर होऊ लागून भ्रष्टीकरण झाले असावे.

    – डी एन

    Posted by Anonymous | नोव्हेंबर 24, 2009, 12:32 सकाळी

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s

नुकतीच प्रकाशित केलेली ब्लॉगपोस्ट्स

जुने लेख शोधा

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 385 other followers

MyFreeCopyright.com Registered & Protected

माझे नवीन इ-पुस्तक

एका साम्राज्याच्या शोधात

%d bloggers like this: